{"id":35342,"date":"2024-07-18T09:16:30","date_gmt":"2024-07-18T09:16:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/?p=35342"},"modified":"2024-12-17T08:50:55","modified_gmt":"2024-12-17T08:50:55","slug":"ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/","title":{"rendered":"Ciencia y construcci\u00f3n cultural: \u00bfdi\u00e1logo o contienda?"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"35342\" class=\"elementor elementor-35342\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-e5e108d elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"e5e108d\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-7aac84d\" data-id=\"7aac84d\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8e2472f elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"8e2472f\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.9.2 - 21-12-2022 *\/\n.elementor-widget-image{text-align:center}.elementor-widget-image a{display:inline-block}.elementor-widget-image a img[src$=\".svg\"]{width:48px}.elementor-widget-image img{vertical-align:middle;display:inline-block}<\/style>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1600\" height=\"600\" src=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/hipotesis_6-1.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-42428\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/hipotesis_6-1.jpg 1600w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/hipotesis_6-1-300x113.jpg 300w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/hipotesis_6-1-1024x384.jpg 1024w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/hipotesis_6-1-768x288.jpg 768w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/hipotesis_6-1-1536x576.jpg 1536w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/hipotesis_6-1-375x141.jpg 375w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/hipotesis_6-1-750x281.jpg 750w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/hipotesis_6-1-1140x428.jpg 1140w\" sizes=\"(max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2a20eaa elementor-nav-menu__align-center elementor-nav-menu--dropdown-tablet elementor-nav-menu__text-align-aside elementor-nav-menu--toggle elementor-nav-menu--burger elementor-widget elementor-widget-nav-menu\" data-id=\"2a20eaa\" data-element_type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;layout&quot;:&quot;horizontal&quot;,&quot;submenu_icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;&lt;i class=\\&quot;fas fa-caret-down\\&quot;&gt;&lt;\\\/i&gt;&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;},&quot;toggle&quot;:&quot;burger&quot;}\" data-widget_type=\"nav-menu.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<link rel=\"stylesheet\" href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/plugins\/elementor-pro\/assets\/css\/widget-nav-menu.min.css\">\t\t\t<nav migration_allowed=\"1\" migrated=\"0\" class=\"elementor-nav-menu--main elementor-nav-menu__container elementor-nav-menu--layout-horizontal e--pointer-underline e--animation-fade\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-1-2a20eaa\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-6036 menu-biomedicina-y-salud\"><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/publicaciones-sobre-biomedicina-y-salud\/\" class=\"elementor-item\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Biomedicina y Salud<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-6037 menu-ciencias-basicas\"><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/publicaciones-sobre-ciencias-basicas\/\" class=\"elementor-item\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ciencias B\u00e1sicas<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-6039 menu-ciencias-sociales-y-juridicas\"><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/publicaciones-sobre-ciencias-sociales\/\" class=\"elementor-item\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ciencias Sociales y Jur\u00eddicas<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-6038 menu-humanidades-y-arte\"><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/publicaciones-sobre-humanidades\/\" class=\"elementor-item\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Humanidades y Arte<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-6040 menu-ingenieria-y-tecnologia\"><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/publicaciones-sobre-tecnologia\/\" class=\"elementor-item\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ingenier\u00eda y Tecnolog\u00eda<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-menu-toggle\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-label=\"Menu Toggle\" aria-expanded=\"false\">\n\t\t\t<i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--open eicon-menu-bar\"><\/i><i aria-hidden=\"true\" role=\"presentation\" class=\"elementor-menu-toggle__icon--close eicon-close\"><\/i>\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Menu<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t<nav class=\"elementor-nav-menu--dropdown elementor-nav-menu__container\" aria-hidden=\"true\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-2-2a20eaa\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-6036 menu-biomedicina-y-salud\"><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/publicaciones-sobre-biomedicina-y-salud\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Biomedicina y Salud<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-6037 menu-ciencias-basicas\"><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/publicaciones-sobre-ciencias-basicas\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ciencias B\u00e1sicas<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-6039 menu-ciencias-sociales-y-juridicas\"><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/publicaciones-sobre-ciencias-sociales\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ciencias Sociales y Jur\u00eddicas<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-6038 menu-humanidades-y-arte\"><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/publicaciones-sobre-humanidades\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Humanidades y Arte<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-6040 menu-ingenieria-y-tecnologia\"><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/publicaciones-sobre-tecnologia\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ingenier\u00eda y Tecnolog\u00eda<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9783bf2 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"9783bf2\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.9.2 - 21-12-2022 *\/\n.elementor-widget-divider{--divider-border-style:none;--divider-border-width:1px;--divider-color:#2c2c2c;--divider-icon-size:20px;--divider-element-spacing:10px;--divider-pattern-height:24px;--divider-pattern-size:20px;--divider-pattern-url:none;--divider-pattern-repeat:repeat-x}.elementor-widget-divider .elementor-divider{display:flex}.elementor-widget-divider .elementor-divider__text{font-size:15px;line-height:1;max-width:95%}.elementor-widget-divider .elementor-divider__element{margin:0 var(--divider-element-spacing);flex-shrink:0}.elementor-widget-divider .elementor-icon{font-size:var(--divider-icon-size)}.elementor-widget-divider .elementor-divider-separator{display:flex;margin:0;direction:ltr}.elementor-widget-divider--view-line_icon .elementor-divider-separator,.elementor-widget-divider--view-line_text .elementor-divider-separator{align-items:center}.elementor-widget-divider--view-line_icon .elementor-divider-separator:after,.elementor-widget-divider--view-line_icon .elementor-divider-separator:before,.elementor-widget-divider--view-line_text .elementor-divider-separator:after,.elementor-widget-divider--view-line_text .elementor-divider-separator:before{display:block;content:\"\";border-bottom:0;flex-grow:1;border-top:var(--divider-border-width) var(--divider-border-style) var(--divider-color)}.elementor-widget-divider--element-align-left .elementor-divider .elementor-divider-separator>.elementor-divider__svg:first-of-type{flex-grow:0;flex-shrink:100}.elementor-widget-divider--element-align-left .elementor-divider-separator:before{content:none}.elementor-widget-divider--element-align-left .elementor-divider__element{margin-left:0}.elementor-widget-divider--element-align-right .elementor-divider .elementor-divider-separator>.elementor-divider__svg:last-of-type{flex-grow:0;flex-shrink:100}.elementor-widget-divider--element-align-right .elementor-divider-separator:after{content:none}.elementor-widget-divider--element-align-right .elementor-divider__element{margin-right:0}.elementor-widget-divider:not(.elementor-widget-divider--view-line_text):not(.elementor-widget-divider--view-line_icon) .elementor-divider-separator{border-top:var(--divider-border-width) var(--divider-border-style) var(--divider-color)}.elementor-widget-divider--separator-type-pattern{--divider-border-style:none}.elementor-widget-divider--separator-type-pattern.elementor-widget-divider--view-line .elementor-divider-separator,.elementor-widget-divider--separator-type-pattern:not(.elementor-widget-divider--view-line) .elementor-divider-separator:after,.elementor-widget-divider--separator-type-pattern:not(.elementor-widget-divider--view-line) .elementor-divider-separator:before,.elementor-widget-divider--separator-type-pattern:not([class*=elementor-widget-divider--view]) .elementor-divider-separator{width:100%;min-height:var(--divider-pattern-height);-webkit-mask-size:var(--divider-pattern-size) 100%;mask-size:var(--divider-pattern-size) 100%;-webkit-mask-repeat:var(--divider-pattern-repeat);mask-repeat:var(--divider-pattern-repeat);background-color:var(--divider-color);-webkit-mask-image:var(--divider-pattern-url);mask-image:var(--divider-pattern-url)}.elementor-widget-divider--no-spacing{--divider-pattern-size:auto}.elementor-widget-divider--bg-round{--divider-pattern-repeat:round}.rtl .elementor-widget-divider .elementor-divider__text{direction:rtl}.e-con-inner>.elementor-widget-divider,.e-con>.elementor-widget-divider{width:var(--container-widget-width);--flex-grow:var(--container-widget-flex-grow)}<\/style>\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-49810a0 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"49810a0\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-66 elementor-top-column elementor-element elementor-element-1c65da8\" data-id=\"1c65da8\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5c53765 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5c53765\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.9.2 - 21-12-2022 *\/\n.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-stacked .elementor-drop-cap{background-color:#818a91;color:#fff}.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-framed .elementor-drop-cap{color:#818a91;border:3px solid;background-color:transparent}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap{margin-top:8px}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap-letter{width:1em;height:1em}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap{float:left;text-align:center;line-height:1;font-size:50px}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap-letter{display:inline-block}<\/style>\t\t\t\t<h1 style=\"margin-top: 0px;font-weight: normal;color: #5c068c;text-align: center\"><span style=\"color: #2c284d\"> Ciencia y construcci\u00f3n cultural:<br \/>\u00bfdi\u00e1logo o contienda?<\/span><\/h1><div style=\"font-family: ArgentumSans, sans-serif\"><div style=\"width: 455px\"><p style=\"line-height: 32px\"><span style=\"color: #e4cac8\">martes 30 de octubre de 2020 &#8211; 00:00 GMT+0000<\/span><span style=\"color: #83b580\"><br \/><\/span><a style=\"cursor: pointer;line-height: 16px;padding: 0px 2px\" href=\"https:\/\/www.addtoany.com\/share#url=https%3A%2F%2Fwww.ull.es%2Fportal%2Fnoticias%2F2023%2Fla-inteligencia-artificial-un-reto-para-la-filosofia%2F&amp;title=La%20Inteligencia%20Artificial%2C%20un%20reto%20para%20la%20Filosof%C3%ADa%20-%20ULL%20-%20Noticias\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"overflow: hidden;height: 1px;width: 1px;position: absolute !important\" data-a2a-localize=\"inner,Share\">Compartir<\/span><\/a><\/p><\/div><div style=\"width: 325px\"><div style=\"margin-bottom: 13.5px;line-height: 32px\"><p><a style=\"float: left;cursor: pointer;line-height: 16px;padding: 0px 2px\" href=\"https:\/\/www.ull.es\/#facebook\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"overflow: hidden;height: 1px;width: 1px;position: absolute !important\">Facebook<\/span><\/a><a style=\"float: left;cursor: pointer;line-height: 16px;padding: 0px 2px\" href=\"https:\/\/www.ull.es\/#x\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"overflow: hidden;height: 1px;width: 1px;position: absolute !important\">X<\/span><\/a><a style=\"float: left;cursor: pointer;line-height: 16px;padding: 0px 2px\" href=\"https:\/\/www.ull.es\/#whatsapp\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"overflow: hidden;height: 1px;width: 1px;position: absolute !important\">WhatsApp<\/span><\/a><a style=\"float: left;cursor: pointer;line-height: 16px;padding: 0px 2px\" href=\"https:\/\/www.ull.es\/#copy_link\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"overflow: hidden;height: 1px;width: 1px;position: absolute !important\">Copy Link<\/span><\/a><\/p><\/div><\/div><\/div><p><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/jjfnd.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-35351\" src=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/jjfnd.jpg\" alt=\"\" width=\"463\" height=\"671\" srcset=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/jjfnd.jpg 463w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/jjfnd-207x300.jpg 207w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/jjfnd-375x543.jpg 375w\" sizes=\"(max-width: 463px) 100vw, 463px\" \/><\/a><\/p><p>\u00a0<\/p><div style=\"margin-top: 20px;color: #3d3d3d;font-family: ArgentumSans, sans-serif\"><div style=\"padding: 2px 8px;font-size: 11px;overflow: hidden\"><div style=\"color: #192d4f;font-family: ArgentumSans, sans-serif;background: #e4cac8;padding: 2px 8px;font-size: 11px;overflow: hidden\">\u00a0<\/div><\/div><\/div><div>\u00a0<\/div><div style=\"margin-top: 20px;color: #3d3d3d;font-family: ArgentumSans, sans-serif\"><p><em>Aunque \u201cla guerra de las ciencias\u201d fue un episodio ocurrido hace un cuarto de siglo, los elementos que la provocaron permanecen vivos. En este breve resumen dan algunas pinceladas sobre la misma, y se plantea su actualidad.<\/em><\/p><p>\u00bfEs posible el di\u00e1logo entre \u00abciencias\u00bb y \u00abhumanidades\u00bb? Pese a surgir del mismo impulso y complementarse mutuamente, la historia ha asistido a una inexplicable confrontaci\u00f3n entre aventuras con el mismo reto intelectual. En los extremos, mientras una parte dudaba de la capacidad para avanzar en el conocimiento objetivo a trav\u00e9s de los estudios sobre la ciencia, la otra consideraba que la ausencia de elementos culturales en la ecuaci\u00f3n constitu\u00eda una limitaci\u00f3n absoluta. El debate se enquist\u00f3 de forma bab\u00e9lica en los 90, enfrentando a \u00abrealistas\u00bb y \u00abconstructivistas\u00bb en una guerra fr\u00eda, marcada por una combinaci\u00f3n de suficiencia y dogmatismo. La cuesti\u00f3n relevante, sin embargo, era \u2013y quiz\u00e1s siga si\u00e9ndolo\u2013 si existe la realidad objetiva independientemente de las interpretaciones culturales, aunque afectada en su desarrollo por estas.<\/p><p>Con formaci\u00f3n cient\u00edfica y human\u00edstica, Charles P. Snow hab\u00eda sido viceministro brit\u00e1nico de Tecnolog\u00eda y novelista de \u00e9xito. En 1957, en una conferencia titulada Las dos culturas y la revoluci\u00f3n cient\u00edfica, critic\u00f3 el desacuerdo entre \u00abcient\u00edficos naturales\u00bb e \u00abintelectuales literarios\u00bb, lo que dificultaba la aplicaci\u00f3n del conocimiento cient\u00edfico a los problemas sociales. Al reconocer superioridad moral a la ciencia, provoc\u00f3 la reacci\u00f3n del cr\u00edtico literario Frank R. Leavis, quien acus\u00f3 a Snow de considerar las necesidades humanas en t\u00e9rminos cuantitativos. En cualquier caso, exist\u00edan dos culturas y una brecha entre ellas. Puede, incluso, que fueran m\u00e1s, porque \u2013como se\u00f1alara Stefan Collini en su introducci\u00f3n al texto de Snow\u2013 \u00abun economista te\u00f3rico y un cr\u00edtico de poes\u00eda se comprenden rec\u00edprocamente tan poco como se supone que ocurre con cient\u00edficos y humanistas\u00bb.<\/p><p>En 1996, Alan D. Sokal, matem\u00e1tico y f\u00edsico te\u00f3rico, public\u00f3 un art\u00edculo en Social Text donde criticaba el desprecio de los f\u00edsicos a las aportaciones de la sociolog\u00eda y la cr\u00edtica cultural a la investigaci\u00f3n cient\u00edfica, sosteniendo que \u00abel conocimiento cient\u00edfico, lejos de ser objetivo, refleja las ideolog\u00edas dominantes y las relaciones de poder de la cultura que las ha producido\u00bb. Tras revisar las implicaciones ideol\u00f3gicas de la mec\u00e1nica cu\u00e1ntica y la relatividad general, as\u00ed como sus consecuencias pol\u00edticas y culturales, Sokal hizo un recorrido por algunas referencias destacadas de la nueva f\u00edsica, analizando las implicaciones del principio de incertidumbre, la complementariedad y discontinuidad del mundo material, o el efecto del campo gravitacional sobre el desarrollo biol\u00f3gico. En resumen, el concepto de realidad objetiva habr\u00eda sido abolido por una ciencia posmoderna, porque ni la l\u00f3gica ni la f\u00edsica eran independientes de la construcci\u00f3n social, necesit\u00e1ndose unas matem\u00e1ticas verdaderamente \u201cliberadoras\u201d.<\/p><p>Meses m\u00e1s tarde, en un art\u00edculo en Lingua Franca, Sokal descubr\u00eda su prop\u00f3sito: comprobar si una parodia pod\u00eda enga\u00f1ar a los editores posmodernistas. En su confesi\u00f3n, reconoc\u00eda haber utilizado conceptos f\u00edsicos y matem\u00e1ticos de forma que pocos cient\u00edficos hubieran considerado seriamente, llevando algunas relaciones conceptuales al l\u00edmite del absurdo, como que el axioma de la igualdad en matem\u00e1ticas era equivalente a su hom\u00f3logo en el feminismo, o que la gravedad cu\u00e1ntica ten\u00eda profundas implicaciones pol\u00edticas. Tras descubrir la broma, aclar\u00f3 que en modo alguno estaba en contra de los estudios cient\u00edficos por parte de fil\u00f3sofos, historiadores y soci\u00f3logos, y que la ciencia deb\u00eda someterse a an\u00e1lisis sociales rigurosos, incluyendo las consecuencias de sus hallazgos, su papel en los debates p\u00fablicos, y las consideraciones ideol\u00f3gicas de todo ello.<\/p><p>Cinco a\u00f1os antes, el fil\u00f3sofo cat\u00f3lico Jean Guitton y los hermanos Grichka e Igor Bogdanov, hab\u00edan publicado el libro Dios y la ciencia, relacionando los hallazgos de la f\u00edsica cu\u00e1ntica con el origen y la evoluci\u00f3n del ser y el universo. Los Bogdanov se presentaban como doctores en f\u00edsica y matem\u00e1ticas, aunque sus t\u00edtulos hab\u00edan sido conseguidos posteriormente y bajo la sombra de la sospecha. Sus escasas publicaciones han sido criticadas por incoherentes y por mezclar, sin sentido, jerga de la f\u00edsica cu\u00e1ntica y la teor\u00eda de cuerdas, en lo que se denomin\u00f3 el \u00abesc\u00e1ndalo Bogdanov\u00bb. Cinco a\u00f1os tras su publicaci\u00f3n, sus art\u00edculos hab\u00edan recibido 6 citas, y solo 2 proced\u00edan de autores diferentes a ellos mismos. A\u00fan as\u00ed, el di\u00e1logo entre Guitton y los gemelos contiene una discusi\u00f3n sugestiva acerca de algunos de los conceptos m\u00e1s abstractos de la f\u00edsica cu\u00e1ntica, dentro del marco de referencia del primero e inspiradas, elegantemente, por sus creencias religiosas.<\/p><p>En cualquier caso, la propuesta m\u00e1s discutible del posmodernismo \u2013representada por Bruno Latour\u2013 habr\u00eda sido sostener que la investigaci\u00f3n cient\u00edfica \u00fanicamente puede encontrar en el estudio de la naturaleza aquello que, de antemano, ha incorporado culturalmente. En consecuencia, la \u00fanica realidad descriptible ser\u00eda la construida por el<br \/>propio investigador, debido a que sus mochilas ideol\u00f3gicas y culturales la har\u00edan cient\u00edficamente inaprensible. Lo que Sokal parodi\u00f3 ya hab\u00eda sido denunciado dos a\u00f1os antes por Paul R. Gross y Norman Levitt en su libro Higher Superstition, defendiendo que la progresividad de la ciencia permite aceptar que la realidad objeto de estudio existe independientemente de cualquier teorizaci\u00f3n, al basarse en evidencias reproducibles y susceptibles de revisi\u00f3n.<\/p><p>Una vez silenciados los tambores de guerra, las posiciones se han atemperado, e incluso Latour ha revisado las suyas. A ello han contribuido visiones menos belicistas, como la de Philip Kitcher, al establecer que el trabajo de la historia y la filosof\u00eda de la ciencia no solo constituye un componente importante de la actividad cient\u00edfica, sino que forma parte de un continuum con ella. Kitcher adopta una posici\u00f3n equidistante, haciendo tanto una cr\u00edtica al dogmatismo constructivista, como una defensa del papel de la raz\u00f3n y la progresi\u00f3n en el desarrollo de la ciencia, al tiempo que valora la incorporaci\u00f3n de otros aspectos sociales en el debate, a trav\u00e9s de las aportaciones de fil\u00f3sofas como Helen Longino o Evelyn Fox Keller, entre otras, y no solo las que incorporan el feminismo a los estudios cient\u00edficos.<\/p><p>Si bien las escaramuzas tuvieron su momento \u00e1lgido hace 25 a\u00f1os, el papel de la investigaci\u00f3n cient\u00edfica en el bienestar social y en la supervivencia de la naturaleza tiene hoy una vigencia dram\u00e1tica. La globalizaci\u00f3n y los riesgos naturales han incorporado un elemento de toxicidad y desconfianza: la difusi\u00f3n organizada de falsedades y mitos, cargados de ideolog\u00eda e impregnados de la negaci\u00f3n de hechos probados por la investigaci\u00f3n cient\u00edfica. Ello hace m\u00e1s necesario que la ciencia y los estudios sobre la ciencia colaboren en la indagaci\u00f3n, contribuyendo a la progresi\u00f3n de un conocimiento m\u00e1s complejo a medida que avanza, y cuyas aplicaciones pueden tener consecuencias imprevisibles. Sin olvidar que, en ocasiones, en el fondo de un poema puede reposar la realidad m\u00e1s elusiva.<\/p><p><strong>Larry Darrell<\/strong><\/p><p><em>En la novela que lleva por t\u00edtulo el mismo que esta secci\u00f3n \u2013y que<\/em><br \/><em>hace referencia a un verso del Khata Upanishad\u2013, W. Somerset<\/em><br \/><em>Maugham relata la historia de Larry Darrell, un excombatiente de la<\/em><br \/><em>I Guerra Mundial. Traumatizado por los desastres de la guerra y la<\/em><br \/><em>muerte de un amigo, tras una temporada en Par\u00eds, decide continuar<\/em><br \/><em>su b\u00fasqueda espiritual en la India. Por ello es un buen seud\u00f3nimo<\/em><br \/><em>para una secci\u00f3n que intentar\u00e1 buscar por algunos rincones menos<\/em><br \/><em>convencionales de la investigaci\u00f3n, cient\u00edfica o human\u00edstica, y la<\/em><br \/><em>creaci\u00f3n literaria.<\/em><\/p><p>ILUSTRACI\u00d3N <strong>JEN DEL POZO<\/strong><\/p><\/div><hr style=\"margin-top: 27px;margin-bottom: 27px;color: #3d3d3d;font-family: ArgentumSans, sans-serif;background-color: #ffffff\" \/><p style=\"font-family: ArgentumSans, sans-serif\"><strong><span style=\"color: #2c284d\">Archivado en<\/span>: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/revista-hipotesis\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Revista Hip\u00f3tesis<\/a><br \/><strong><span style=\"color: #2c284d\">Etiquetas: <\/span><\/strong><span style=\"color: #2c284d\"><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/numero-6\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">N\u00famero 6<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/articulo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Art\u00edculo<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-sociedad\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ciencia y Sociedad<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/hipotesis\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hip\u00f3tesis<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/universidad-de-la-laguna\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Universidad de La Laguna<\/a><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-33 elementor-top-column elementor-element elementor-element-129ffdf\" data-id=\"129ffdf\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-afe9c30 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"afe9c30\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"widgettitle\" style=\"color: #5c068c;margin-top: 0px;margin-bottom: 13.5px;font-size: 22px;clear: left;text-transform: uppercase;position: relative;padding-bottom: 20px;text-align: left\"><span style=\"color: #1b2f54\">REPORTAJES RECIENTES<\/span><\/h2><ul><li><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/cienciaull\/africa-y-canarias-una-alianza-para-la-investigacion-y-el-desarrollo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00c1frica y Canarias: una alianza para la investigaci\u00f3n y el desarrollo<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/cienciaull\/la-abeja-una-aliada-en-peligro\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">La abeja, una aliada en peligro<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/cienciaull\/el-diseno-cambia-nuestras-vidas\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">El dise\u00f1o cambia nuestras vidas<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/cienciaull\/parkinson-mas-alla-de-los-sintomas-motores\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">P\u00e1rkinson: m\u00e1s all\u00e1 de los s\u00edntomas motores<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/cienciaull\/ciencia-para-combatir-la-sequia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ciencia para combatir la sequ\u00eda<\/a><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-82498e7 e-grid-align-left elementor-shape-rounded elementor-grid-0 elementor-widget elementor-widget-social-icons\" data-id=\"82498e7\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"social-icons.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.9.2 - 21-12-2022 *\/\n.elementor-widget-social-icons.elementor-grid-0 .elementor-widget-container,.elementor-widget-social-icons.elementor-grid-mobile-0 .elementor-widget-container,.elementor-widget-social-icons.elementor-grid-tablet-0 .elementor-widget-container{line-height:1;font-size:0}.elementor-widget-social-icons:not(.elementor-grid-0):not(.elementor-grid-tablet-0):not(.elementor-grid-mobile-0) .elementor-grid{display:inline-grid}.elementor-widget-social-icons .elementor-grid{grid-column-gap:var(--grid-column-gap,5px);grid-row-gap:var(--grid-row-gap,5px);grid-template-columns:var(--grid-template-columns);justify-content:var(--justify-content,center);justify-items:var(--justify-content,center)}.elementor-icon.elementor-social-icon{font-size:var(--icon-size,25px);line-height:var(--icon-size,25px);width:calc(var(--icon-size, 25px) + (2 * var(--icon-padding, .5em)));height:calc(var(--icon-size, 25px) + (2 * var(--icon-padding, .5em)))}.elementor-social-icon{--e-social-icon-icon-color:#fff;display:inline-flex;background-color:#818a91;align-items:center;justify-content:center;text-align:center;cursor:pointer}.elementor-social-icon i{color:var(--e-social-icon-icon-color)}.elementor-social-icon svg{fill:var(--e-social-icon-icon-color)}.elementor-social-icon:last-child{margin:0}.elementor-social-icon:hover{opacity:.9;color:#fff}.elementor-social-icon-android{background-color:#a4c639}.elementor-social-icon-apple{background-color:#999}.elementor-social-icon-behance{background-color:#1769ff}.elementor-social-icon-bitbucket{background-color:#205081}.elementor-social-icon-codepen{background-color:#000}.elementor-social-icon-delicious{background-color:#39f}.elementor-social-icon-deviantart{background-color:#05cc47}.elementor-social-icon-digg{background-color:#005be2}.elementor-social-icon-dribbble{background-color:#ea4c89}.elementor-social-icon-elementor{background-color:#d30c5c}.elementor-social-icon-envelope{background-color:#ea4335}.elementor-social-icon-facebook,.elementor-social-icon-facebook-f{background-color:#3b5998}.elementor-social-icon-flickr{background-color:#0063dc}.elementor-social-icon-foursquare{background-color:#2d5be3}.elementor-social-icon-free-code-camp,.elementor-social-icon-freecodecamp{background-color:#006400}.elementor-social-icon-github{background-color:#333}.elementor-social-icon-gitlab{background-color:#e24329}.elementor-social-icon-globe{background-color:#818a91}.elementor-social-icon-google-plus,.elementor-social-icon-google-plus-g{background-color:#dd4b39}.elementor-social-icon-houzz{background-color:#7ac142}.elementor-social-icon-instagram{background-color:#262626}.elementor-social-icon-jsfiddle{background-color:#487aa2}.elementor-social-icon-link{background-color:#818a91}.elementor-social-icon-linkedin,.elementor-social-icon-linkedin-in{background-color:#0077b5}.elementor-social-icon-medium{background-color:#00ab6b}.elementor-social-icon-meetup{background-color:#ec1c40}.elementor-social-icon-mixcloud{background-color:#273a4b}.elementor-social-icon-odnoklassniki{background-color:#f4731c}.elementor-social-icon-pinterest{background-color:#bd081c}.elementor-social-icon-product-hunt{background-color:#da552f}.elementor-social-icon-reddit{background-color:#ff4500}.elementor-social-icon-rss{background-color:#f26522}.elementor-social-icon-shopping-cart{background-color:#4caf50}.elementor-social-icon-skype{background-color:#00aff0}.elementor-social-icon-slideshare{background-color:#0077b5}.elementor-social-icon-snapchat{background-color:#fffc00}.elementor-social-icon-soundcloud{background-color:#f80}.elementor-social-icon-spotify{background-color:#2ebd59}.elementor-social-icon-stack-overflow{background-color:#fe7a15}.elementor-social-icon-steam{background-color:#00adee}.elementor-social-icon-stumbleupon{background-color:#eb4924}.elementor-social-icon-telegram{background-color:#2ca5e0}.elementor-social-icon-thumb-tack{background-color:#1aa1d8}.elementor-social-icon-tripadvisor{background-color:#589442}.elementor-social-icon-tumblr{background-color:#35465c}.elementor-social-icon-twitch{background-color:#6441a5}.elementor-social-icon-twitter{background-color:#1da1f2}.elementor-social-icon-viber{background-color:#665cac}.elementor-social-icon-vimeo{background-color:#1ab7ea}.elementor-social-icon-vk{background-color:#45668e}.elementor-social-icon-weibo{background-color:#dd2430}.elementor-social-icon-weixin{background-color:#31a918}.elementor-social-icon-whatsapp{background-color:#25d366}.elementor-social-icon-wordpress{background-color:#21759b}.elementor-social-icon-xing{background-color:#026466}.elementor-social-icon-yelp{background-color:#af0606}.elementor-social-icon-youtube{background-color:#cd201f}.elementor-social-icon-500px{background-color:#0099e5}.elementor-shape-rounded .elementor-icon.elementor-social-icon{border-radius:10%}.elementor-shape-circle .elementor-icon.elementor-social-icon{border-radius:50%}<\/style>\t\t<div class=\"elementor-social-icons-wrapper elementor-grid\">\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-grid-item\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-icon elementor-social-icon elementor-social-icon-twitter elementor-repeater-item-39c0727\" href=\"https:\/\/twitter.com\/CienciaULL\" target=\"_blank\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Twitter<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<i class=\"fab fa-twitter\"><\/i>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-grid-item\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-icon elementor-social-icon elementor-social-icon-facebook elementor-repeater-item-82a8538\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/CienciaULL\/\" target=\"_blank\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Facebook<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<i class=\"fab fa-facebook\"><\/i>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-grid-item\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-icon elementor-social-icon elementor-social-icon-instagram elementor-repeater-item-61c8be9\" href=\"https:\/\/www.instagram.com\/cienciaull\/\" target=\"_blank\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Instagram<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<i class=\"fab fa-instagram\"><\/i>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-72d5c48 elementor-widget elementor-widget-wp-widget-block\" data-id=\"72d5c48\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"wp-widget-block.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<a class=\"twitter-timeline\" data-width=\"750\" data-height=\"1000\" data-dnt=\"true\" href=\"https:\/\/twitter.com\/HipotesisXXI?ref_src=twsrc%5Etfw\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Tweets by HipotesisXXI<\/a><script async src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/widgets.js\" charset=\"utf-8\"><\/script>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-096eac8 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"096eac8\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-30b499e\" data-id=\"30b499e\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5ef5f89 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"5ef5f89\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1500\" height=\"106\" src=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-30475\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1.png 1500w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1-300x21.png 300w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1-1024x72.png 1024w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1-768x54.png 768w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1-375x27.png 375w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1-750x53.png 750w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1-1140x81.png 1140w\" sizes=\"(max-width: 1500px) 100vw, 1500px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aunque \u201cla guerra de las ciencias\u201d fue un episodio ocurrido hace un cuarto de siglo, los elementos que la provocaron permanecen vivos. En este breve resumen dan algunas pinceladas sobre la misma, y se plantea su actualidad.<br \/>\n<strong><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/numero-6\/\">#N\u00famero 6<\/a><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/articulo\/\"> #Art\u00edculo<\/a> <a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-sociedad\/\">#Ciencia y Sociedad<\/a> <a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/hipotesis\/\">#Hip\u00f3tesis<\/a><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/universidad-de-la-laguna\/\">#Universidad de La Laguna<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"author":56,"featured_media":40836,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[140,102,106,47],"tags":[244,249,246,259,251,307],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ciencia y construcci\u00f3n cultural: \u00bfdi\u00e1logo o contienda? - Hipotesis<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Aunque \u201cla guerra de las ciencias\u201d fue un episodio ocurrido hace un cuarto de siglo, los elementos que la provocaron permanecen vivos. En este breve resumen dan algunas pinceladas sobre la misma, y se plantea su actualidad.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ciencia y construcci\u00f3n cultural: \u00bfdi\u00e1logo o contienda? - Hipotesis\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Aunque \u201cla guerra de las ciencias\u201d fue un episodio ocurrido hace un cuarto de siglo, los elementos que la provocaron permanecen vivos. En este breve resumen dan algunas pinceladas sobre la misma, y se plantea su actualidad.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Hipotesis\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/CienciaULL\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-07-18T09:16:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-12-17T08:50:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/jjfnd-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"463\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"671\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"gciencia\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@CienciaULL\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@CienciaULL\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"gciencia\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/\",\"url\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/\",\"name\":\"Ciencia y construcci\u00f3n cultural: \u00bfdi\u00e1logo o contienda? - Hipotesis\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-07-18T09:16:30+00:00\",\"dateModified\":\"2024-12-17T08:50:55+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#\/schema\/person\/aabbacf6b92db986f847d315495c9699\"},\"description\":\"Aunque \u201cla guerra de las ciencias\u201d fue un episodio ocurrido hace un cuarto de siglo, los elementos que la provocaron permanecen vivos. En este breve resumen dan algunas pinceladas sobre la misma, y se plantea su actualidad.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ciencia y construcci\u00f3n cultural: \u00bfdi\u00e1logo o contienda?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/\",\"name\":\"Hipotesis\",\"description\":\"Unidad de Cultura Cient\u00edfica y de la Innovaci\u00f3n de la Universidad de La Laguna\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#\/schema\/person\/aabbacf6b92db986f847d315495c9699\",\"name\":\"gciencia\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/72ccd1b1a4ea47e7b66bc7cc6944b4e5?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/72ccd1b1a4ea47e7b66bc7cc6944b4e5?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"gciencia\"},\"url\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/author\/gciencia\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ciencia y construcci\u00f3n cultural: \u00bfdi\u00e1logo o contienda? - Hipotesis","description":"Aunque \u201cla guerra de las ciencias\u201d fue un episodio ocurrido hace un cuarto de siglo, los elementos que la provocaron permanecen vivos. En este breve resumen dan algunas pinceladas sobre la misma, y se plantea su actualidad.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Ciencia y construcci\u00f3n cultural: \u00bfdi\u00e1logo o contienda? - Hipotesis","og_description":"Aunque \u201cla guerra de las ciencias\u201d fue un episodio ocurrido hace un cuarto de siglo, los elementos que la provocaron permanecen vivos. En este breve resumen dan algunas pinceladas sobre la misma, y se plantea su actualidad.","og_url":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/","og_site_name":"Hipotesis","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/CienciaULL\/","article_published_time":"2024-07-18T09:16:30+00:00","article_modified_time":"2024-12-17T08:50:55+00:00","og_image":[{"width":463,"height":671,"url":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/07\/jjfnd-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"gciencia","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@CienciaULL","twitter_site":"@CienciaULL","twitter_misc":{"Escrito por":"gciencia","Tiempo de lectura":"7 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/","url":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/","name":"Ciencia y construcci\u00f3n cultural: \u00bfdi\u00e1logo o contienda? - Hipotesis","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#website"},"datePublished":"2024-07-18T09:16:30+00:00","dateModified":"2024-12-17T08:50:55+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#\/schema\/person\/aabbacf6b92db986f847d315495c9699"},"description":"Aunque \u201cla guerra de las ciencias\u201d fue un episodio ocurrido hace un cuarto de siglo, los elementos que la provocaron permanecen vivos. En este breve resumen dan algunas pinceladas sobre la misma, y se plantea su actualidad.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/ciencia-y-construccion-cultural-dialogo-o-contienda\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ciencia y construcci\u00f3n cultural: \u00bfdi\u00e1logo o contienda?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#website","url":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/","name":"Hipotesis","description":"Unidad de Cultura Cient\u00edfica y de la Innovaci\u00f3n de la Universidad de La Laguna","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#\/schema\/person\/aabbacf6b92db986f847d315495c9699","name":"gciencia","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/72ccd1b1a4ea47e7b66bc7cc6944b4e5?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/72ccd1b1a4ea47e7b66bc7cc6944b4e5?s=96&d=mm&r=g","caption":"gciencia"},"url":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/author\/gciencia\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35342"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/users\/56"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35342"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35342\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42434,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35342\/revisions\/42434"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}