{"id":44069,"date":"2026-01-12T11:38:19","date_gmt":"2026-01-12T11:38:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/?p=44069"},"modified":"2026-01-15T11:24:15","modified_gmt":"2026-01-15T11:24:15","slug":"las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/","title":{"rendered":"Las cabras tienen la llave: La paleogen\u00f3mica desvela la historia de los primeros pobladores de canarias"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"44069\" class=\"elementor elementor-44069\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-e5e108d elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"e5e108d\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-7aac84d\" data-id=\"7aac84d\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8e2472f elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"8e2472f\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.9.2 - 21-12-2022 *\/\n.elementor-widget-image{text-align:center}.elementor-widget-image a{display:inline-block}.elementor-widget-image a img[src$=\".svg\"]{width:48px}.elementor-widget-image img{vertical-align:middle;display:inline-block}<\/style>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1600\" height=\"592\" src=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/10\/hipotesis_2.0_bn_fc.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-43809\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/10\/hipotesis_2.0_bn_fc.jpg 1600w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/10\/hipotesis_2.0_bn_fc-300x111.jpg 300w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/10\/hipotesis_2.0_bn_fc-1024x379.jpg 1024w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/10\/hipotesis_2.0_bn_fc-768x284.jpg 768w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/10\/hipotesis_2.0_bn_fc-1536x568.jpg 1536w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/10\/hipotesis_2.0_bn_fc-375x139.jpg 375w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/10\/hipotesis_2.0_bn_fc-750x278.jpg 750w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/10\/hipotesis_2.0_bn_fc-1140x422.jpg 1140w\" sizes=\"(max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9783bf2 elementor-widget-divider--view-line elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"9783bf2\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.9.2 - 21-12-2022 *\/\n.elementor-widget-divider{--divider-border-style:none;--divider-border-width:1px;--divider-color:#2c2c2c;--divider-icon-size:20px;--divider-element-spacing:10px;--divider-pattern-height:24px;--divider-pattern-size:20px;--divider-pattern-url:none;--divider-pattern-repeat:repeat-x}.elementor-widget-divider .elementor-divider{display:flex}.elementor-widget-divider .elementor-divider__text{font-size:15px;line-height:1;max-width:95%}.elementor-widget-divider .elementor-divider__element{margin:0 var(--divider-element-spacing);flex-shrink:0}.elementor-widget-divider .elementor-icon{font-size:var(--divider-icon-size)}.elementor-widget-divider .elementor-divider-separator{display:flex;margin:0;direction:ltr}.elementor-widget-divider--view-line_icon .elementor-divider-separator,.elementor-widget-divider--view-line_text .elementor-divider-separator{align-items:center}.elementor-widget-divider--view-line_icon .elementor-divider-separator:after,.elementor-widget-divider--view-line_icon .elementor-divider-separator:before,.elementor-widget-divider--view-line_text .elementor-divider-separator:after,.elementor-widget-divider--view-line_text .elementor-divider-separator:before{display:block;content:\"\";border-bottom:0;flex-grow:1;border-top:var(--divider-border-width) var(--divider-border-style) var(--divider-color)}.elementor-widget-divider--element-align-left .elementor-divider .elementor-divider-separator>.elementor-divider__svg:first-of-type{flex-grow:0;flex-shrink:100}.elementor-widget-divider--element-align-left .elementor-divider-separator:before{content:none}.elementor-widget-divider--element-align-left .elementor-divider__element{margin-left:0}.elementor-widget-divider--element-align-right .elementor-divider .elementor-divider-separator>.elementor-divider__svg:last-of-type{flex-grow:0;flex-shrink:100}.elementor-widget-divider--element-align-right .elementor-divider-separator:after{content:none}.elementor-widget-divider--element-align-right .elementor-divider__element{margin-right:0}.elementor-widget-divider:not(.elementor-widget-divider--view-line_text):not(.elementor-widget-divider--view-line_icon) .elementor-divider-separator{border-top:var(--divider-border-width) var(--divider-border-style) var(--divider-color)}.elementor-widget-divider--separator-type-pattern{--divider-border-style:none}.elementor-widget-divider--separator-type-pattern.elementor-widget-divider--view-line .elementor-divider-separator,.elementor-widget-divider--separator-type-pattern:not(.elementor-widget-divider--view-line) .elementor-divider-separator:after,.elementor-widget-divider--separator-type-pattern:not(.elementor-widget-divider--view-line) .elementor-divider-separator:before,.elementor-widget-divider--separator-type-pattern:not([class*=elementor-widget-divider--view]) .elementor-divider-separator{width:100%;min-height:var(--divider-pattern-height);-webkit-mask-size:var(--divider-pattern-size) 100%;mask-size:var(--divider-pattern-size) 100%;-webkit-mask-repeat:var(--divider-pattern-repeat);mask-repeat:var(--divider-pattern-repeat);background-color:var(--divider-color);-webkit-mask-image:var(--divider-pattern-url);mask-image:var(--divider-pattern-url)}.elementor-widget-divider--no-spacing{--divider-pattern-size:auto}.elementor-widget-divider--bg-round{--divider-pattern-repeat:round}.rtl .elementor-widget-divider .elementor-divider__text{direction:rtl}.e-con-inner>.elementor-widget-divider,.e-con>.elementor-widget-divider{width:var(--container-widget-width);--flex-grow:var(--container-widget-flex-grow)}<\/style>\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-49810a0 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"49810a0\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-66 elementor-top-column elementor-element elementor-element-1c65da8\" data-id=\"1c65da8\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5c53765 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5c53765\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.9.2 - 21-12-2022 *\/\n.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-stacked .elementor-drop-cap{background-color:#818a91;color:#fff}.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-framed .elementor-drop-cap{color:#818a91;border:3px solid;background-color:transparent}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap{margin-top:8px}.elementor-widget-text-editor:not(.elementor-drop-cap-view-default) .elementor-drop-cap-letter{width:1em;height:1em}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap{float:left;text-align:center;line-height:1;font-size:50px}.elementor-widget-text-editor .elementor-drop-cap-letter{display:inline-block}<\/style>\t\t\t\t<h1><b>Las cabras tienen la llave. La paleogen\u00f3mica desvela la historia de los primeros pobladores de canarias<\/b><\/h1><h1 style=\"margin-top: 0px;font-weight: normal;color: #5c068c\"><span style=\"color: #e4cac8;font-family: ArgentumSans, sans-serif;font-size: 16px\">9 de enero de 2026<\/span><\/h1><div style=\"font-family: ArgentumSans, sans-serif\"><div style=\"width: 325px\"><div style=\"margin-bottom: 13.5px;line-height: 32px\"><p><a style=\"float: left;cursor: pointer;line-height: 16px;padding: 0px 2px\" href=\"https:\/\/www.ull.es\/#facebook\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"overflow: hidden;height: 1px;width: 1px;position: absolute !important\">Facebook<\/span><\/a><a style=\"float: left;cursor: pointer;line-height: 16px;padding: 0px 2px\" href=\"https:\/\/www.ull.es\/#x\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"overflow: hidden;height: 1px;width: 1px;position: absolute !important\">X<\/span><\/a><a style=\"float: left;cursor: pointer;line-height: 16px;padding: 0px 2px\" href=\"https:\/\/www.ull.es\/#whatsapp\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"overflow: hidden;height: 1px;width: 1px;position: absolute !important\">WhatsApp<\/span><\/a><a style=\"float: left;cursor: pointer;line-height: 16px;padding: 0px 2px\" href=\"https:\/\/www.ull.es\/#copy_link\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"overflow: hidden;height: 1px;width: 1px;position: absolute !important\">Copy <\/span><\/a><a style=\"float: left;cursor: pointer;line-height: 16px;padding: 0px 2px\" href=\"https:\/\/www.ull.es\/#copy_link\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"overflow: hidden;height: 1px;width: 1px;position: absolute !important\">k<\/span><\/a><\/p><\/div><\/div><\/div><div style=\"margin-top: 20px\"><div style=\"color: #192d4f;font-family: ArgentumSans, sans-serif;background: #e4cac8;padding: 2px 8px;font-size: 11px;overflow: hidden\">\u00a0<\/div><\/div><div style=\"margin-top: 20px\"><p><span style=\"font-weight: 400\">En la b\u00fasqueda por desentra\u00f1ar el relato gen\u00e9tico de los primeros pobladores de las Islas Canarias, la ciencia moderna ha encontrado un aliado inesperado: la cabra. Un reciente estudio paleogen\u00f3mico ha utilizado la historia de este animal dom\u00e9stico, crucial para la supervivencia aborigen, para obtener una visi\u00f3n complementaria a la informaci\u00f3n humana sobre la migraci\u00f3n y la adaptaci\u00f3n en el archipi\u00e9lago.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400\">En declaraciones al programa de Radio Nacional Doble H\u00e9lice 3.0 <\/span><b>Rosa Fregel<\/b><span style=\"font-weight: 400\"> y <\/span><b>Clara D\u00edaz P\u00e9rez<\/b><span style=\"font-weight: 400\">, investigadoras del \u00e1rea de gen\u00e9tica de la Universidad de La Laguna, desvelaron las claves y conclusiones de su \u00faltimo estudio, que en esta ocasi\u00f3n tuvo a las cabras como pieza clave.<\/span><\/p><h3><b>La Cabra: Eje de la Econom\u00eda y Pista Gen\u00e9tica<\/b><\/h3><p><span style=\"font-weight: 400\">Cuando los primeros colonos llegaron a Canarias, lo hicieron con todos los medios necesarios para la supervivencia, incluyendo animales dom\u00e9sticos como ovejas, cerdos y, de forma crucial, la cabra. La cabra se convirti\u00f3 en el principal ganado y un elemento central de la vida cotidiana ind\u00edgena. Su importancia iba m\u00e1s all\u00e1 del alimento, ya que proporcionaba carne, leche, pieles y fibra, e incluso sus huesos se usaban para fabricar herramientas. Adem\u00e1s, Rosa Freguel se\u00f1ala que la cabra pudo haber tenido alg\u00fan sentido ritual, dado que a veces se encuentran huesos de animales en los enterramientos.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400\">El estudio paleogen\u00f3mico analiz\u00f3 52 mitogenomas completos de cabras antiguas procedentes de yacimientos que abarcan desde el periodo romano hasta la etapa colonial. El objetivo era obtener una visi\u00f3n complementaria a la historia humana, ya que la historia gen\u00e9tica de los animales dom\u00e9sticos debe ser paralela a la de las personas que los trajeron.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400\">Una de las conclusiones fundamentales del estudio es que las cabras ind\u00edgenas canarias tienen un origen norteafricano y de Oriente Medio. Este hallazgo encaja con lo que ya se sab\u00eda sobre los colonos humanos, que tambi\u00e9n vinieron de poblaciones del noroeste de \u00c1frica. Clara D\u00edaz P\u00e9rez aclara que la similitud con Oriente Pr\u00f3ximo se debe a que, tras la domesticaci\u00f3n de las cabras all\u00ed, hubo un retorno de estos animales domesticados por todo el norte de \u00c1frica. Los estudios, por tanto, apoyan las tesis actuales sobre la llegada de pobladores norteafricanos. Lo m\u00e1s l\u00f3gico, seg\u00fan la informaci\u00f3n arqueol\u00f3gica y los datos gen\u00e9ticos, es pensar que las cabras proven\u00edan de las mismas poblaciones que los seres humanos.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400\">Los datos sugieren que la llegada de los pobladores no fue un evento casual. Rosa Freguel subraya que cada vez est\u00e1 m\u00e1s claro que la colonizaci\u00f3n fue una \u00abempresa colonizadora muy bien pensada y muy bien organizada\u00bb. Los colonos lograron establecer y mantener poblaciones de animales en siete islas insulares a lo largo de 14 siglos. Llegaron con un n\u00famero suficiente de cabras para establecerse, lo que descarta la idea de que fueran solo \u00abun par de personas despistadas\u00bb. Adem\u00e1s de cabras, trajeron ovejas, cerdos, posiblemente perros y gatos, y plantas dom\u00e9sticas como cebada, avena e higueras.<\/span><\/p><h3><b>Adaptaci\u00f3n y Continuidad Gen\u00e9tica<\/b><\/h3><p><span style=\"font-weight: 400\">A pesar de que el archipi\u00e9lago presentaba territorios muy duros y la supervivencia era dif\u00edcil (lo que se evidencia en los restos momificados de los antiguos habitantes), los colonos tuvieron \u00e9xito en ambientes muy distintos, desde islas con m\u00e1s recursos como Gran Canaria o Tenerife, hasta las m\u00e1s limitadas como El Hierro, Lanzarote o Fuerteventura.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400\">Las investigadoras observaron una continuidad temporal en los linajes gen\u00e9ticos de las cabras incluso despu\u00e9s de la conquista. Rosa Freguel explica que los europeos adoptaron los reba\u00f1os abor\u00edgenes en lugar de traer los suyos, principalmente debido a la adaptaci\u00f3n. Los europeos se dieron cuenta de que no ten\u00eda sentido intentar implementar reba\u00f1os de la pen\u00ednsula, ya que exist\u00eda una especie local \u00abextremadamente adaptada al medio\u00bb y explotada con \u00abcompleta perfecci\u00f3n\u00bb gracias a los conocimientos tradicionales abor\u00edgenes.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400\">El an\u00e1lisis de ADN mitocondrial (estudiado primero porque hay muchas copias en cada c\u00e9lula, facilitando su rescate en material antiguo) revel\u00f3 una baja diversidad gen\u00e9tica en las cabras abor\u00edgenes. Esta baja diversidad apunta a un Efecto Fundador, explica Clara D\u00edaz P\u00e9rez. Esto significa que, si bien en el continente exist\u00eda un grupo muy grande y gen\u00e9ticamente diverso, solo un n\u00famero reducido y menos diverso lleg\u00f3 a las islas.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400\">Esta baja diversidad, junto con el hallazgo de tipos de mitocondrial derivados que son espec\u00edficos de cada isla, sugiere que, a pesar de las colonizaciones iniciales, el flujo gen\u00e9tico con el continente se interrumpi\u00f3 en alg\u00fan momento. La excepci\u00f3n parcial se da entre Lanzarote y Fuerteventura, donde se detectaron tipos mitocondriales derivados compartidos, lo que podr\u00eda apuntar a un movimiento entre estas dos islas cercanas.<\/span><\/p><p><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_d52a4pd52a4pd52a_1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-medium wp-image-44070\" src=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_d52a4pd52a4pd52a_1-300x300.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_d52a4pd52a4pd52a_1-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_d52a4pd52a4pd52a_1-150x150.jpg 150w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_d52a4pd52a4pd52a_1-768x768.jpg 768w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_d52a4pd52a4pd52a_1-375x375.jpg 375w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_d52a4pd52a4pd52a_1-750x750.jpg 750w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_d52a4pd52a4pd52a_1-50x50.jpg 50w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_d52a4pd52a4pd52a_1.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p><p><span style=\"font-weight: 400\">Adem\u00e1s, el estudio revel\u00f3 un linaje gen\u00e9tico que parece ser exclusivo de las cabras de Canarias, el <\/span><b>linaje A8<\/b><span style=\"font-weight: 400\">. Este nuevo haplogrupo fue encontrado tanto en las cabras abor\u00edgenes, como en las romanas, coloniales y actuales. Si bien el n\u00famero de cabras analizado es limitado y el norte de \u00c1frica es una regi\u00f3n poco estudiada, es probable que esta mutaci\u00f3n se haya originado en Canarias, dada la llegada de un \u00fanico tipo gen\u00e9tico fundador, o que se detecte en el continente con futuros an\u00e1lisis.<\/span><\/p><h3><b>Contactos Romanos y Retos Futuros<\/b><\/h3><p><span style=\"font-weight: 400\">El estudio de restos encontrados en el Islote de Lobos, ocupado temporalmente por los romanos, arroj\u00f3 pistas interesantes. Las cabras de Lobos pertenec\u00edan al mismo grupo gen\u00e9tico exclusivo de Canarias. Clara D\u00edaz P\u00e9rez considera que la hip\u00f3tesis m\u00e1s probable es que los romanos, que estaban trabajando en Lobos, tuvieran contacto con los ind\u00edgenas de Fuerteventura y tomaran cabras de esa isla para su consumo.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400\">Mirando al futuro, las investigadoras ya est\u00e1n abordando el siguiente desaf\u00edo. Aunque el ADN mitocondrial es m\u00e1s f\u00e1cil de analizar, solo codifica un grupo determinado de genes. Para estudiar las caracter\u00edsticas de adaptaci\u00f3n que permitieron a las cabras sobrevivir en entornos como Lanzarote o Fuerteventura, es necesario obtener el genoma completo. Por ello, el equipo est\u00e1 empezando a analizar los genomas nucleares completos de estas cabras antiguas. Adem\u00e1s, seg\u00fan Clara D\u00edaz P\u00e9rez, han seguido intentando rescatar ADN de ovejas, un material que hasta ahora ha sido m\u00e1s dif\u00edcil de obtener que el de las cabras.<\/span><\/p><p><span style=\"font-weight: 400\">Este estudio demuestra que, al seguir la pista del ganado dom\u00e9stico, es posible reconstruir las complejidades de la historia migratoria y la capacidad de adaptaci\u00f3n de los seres humanos.<\/span><\/p><\/div><div style=\"margin-top: 20px\"><p style=\"color: #3d3d3d;font-family: ArgentumSans, sans-serif\"><strong>Autor: Juanjo Mart\u00edn<\/strong><\/p><\/div><hr style=\"margin-top: 27px;margin-bottom: 27px;color: #3d3d3d;font-family: ArgentumSans, sans-serif;background-color: #ffffff\" \/><p style=\"font-family: ArgentumSans, sans-serif\"><strong><span style=\"color: #2c284d\">Archivado en<\/span>: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/revista-hipotesis\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Revista Hip\u00f3tesis<\/a><br \/><strong><span style=\"color: #2c284d\">Etiquetas: <\/span><\/strong><span style=\"color: #2c284d\">\u00a0<a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/art\u00edculo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Art\u00edculo<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/hipotesis\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hip\u00f3tesis<\/a><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/isabel-varela-nieto\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">,<\/a> <a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/universidad-de-la-laguna\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Universidad de La Lagun<\/a><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-33 elementor-top-column elementor-element elementor-element-129ffdf\" data-id=\"129ffdf\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5242d6f elementor-widget elementor-widget-testimonial\" data-id=\"5242d6f\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"testimonial.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.9.2 - 21-12-2022 *\/\n.elementor-testimonial-wrapper{overflow:hidden;text-align:center}.elementor-testimonial-wrapper .elementor-testimonial-content{font-size:1.3em;margin-bottom:20px}.elementor-testimonial-wrapper .elementor-testimonial-name{line-height:1.5;display:block}.elementor-testimonial-wrapper .elementor-testimonial-job{font-size:.85em;display:block}.elementor-testimonial-wrapper .elementor-testimonial-meta{width:100%;line-height:1}.elementor-testimonial-wrapper .elementor-testimonial-meta-inner{display:inline-block}.elementor-testimonial-wrapper .elementor-testimonial-meta .elementor-testimonial-details,.elementor-testimonial-wrapper .elementor-testimonial-meta .elementor-testimonial-image{display:table-cell;vertical-align:middle}.elementor-testimonial-wrapper .elementor-testimonial-meta .elementor-testimonial-image img{width:60px;height:60px;border-radius:50%;-o-object-fit:cover;object-fit:cover;max-width:none}.elementor-testimonial-wrapper .elementor-testimonial-meta.elementor-testimonial-image-position-aside .elementor-testimonial-image{padding-right:15px}.elementor-testimonial-wrapper .elementor-testimonial-meta.elementor-testimonial-image-position-aside .elementor-testimonial-details{text-align:left}.elementor-testimonial-wrapper .elementor-testimonial-meta.elementor-testimonial-image-position-top .elementor-testimonial-details,.elementor-testimonial-wrapper .elementor-testimonial-meta.elementor-testimonial-image-position-top .elementor-testimonial-image{display:block}.elementor-testimonial-wrapper .elementor-testimonial-meta.elementor-testimonial-image-position-top .elementor-testimonial-image{margin-bottom:20px}<\/style>\t\t<div class=\"elementor-testimonial-wrapper\">\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-testimonial-meta elementor-has-image elementor-testimonial-image-position-aside\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-testimonial-meta-inner\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-testimonial-image\">\n\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1200\" height=\"1600\" src=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/07\/cueva1.jpg\" class=\"attachment-full size-full wp-image-43603\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/07\/cueva1.jpg 1200w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/07\/cueva1-225x300.jpg 225w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/07\/cueva1-768x1024.jpg 768w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/07\/cueva1-1152x1536.jpg 1152w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/07\/cueva1-375x500.jpg 375w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/07\/cueva1-750x1000.jpg 750w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2025\/07\/cueva1-1140x1520.jpg 1140w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-testimonial-details\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-testimonial-name\">Juanjo Mart\u00edn<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-testimonial-job\">Redactor Hip\u00f3tesis<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-33943a7 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"33943a7\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-afe9c30 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"afe9c30\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"widgettitle\" style=\"color: #5c068c;margin-top: 0px;margin-bottom: 13.5px;font-size: 22px;clear: left;text-transform: uppercase;position: relative;padding-bottom: 20px;text-align: left\"><span style=\"color: #1b2f54\">REPORTAJES RECIENTES<\/span><\/h2><ul><li><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/cienciaull\/africa-y-canarias-una-alianza-para-la-investigacion-y-el-desarrollo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00c1frica y Canarias: una alianza para la investigaci\u00f3n y el desarrollo<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/cienciaull\/la-abeja-una-aliada-en-peligro\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">La abeja, una aliada en peligro<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/cienciaull\/el-diseno-cambia-nuestras-vidas\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">El dise\u00f1o cambia nuestras vidas<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/cienciaull\/parkinson-mas-alla-de-los-sintomas-motores\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">P\u00e1rkinson: m\u00e1s all\u00e1 de los s\u00edntomas motores<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/cienciaull\/ciencia-para-combatir-la-sequia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ciencia para combatir la sequ\u00eda<\/a><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-82498e7 e-grid-align-left elementor-shape-rounded elementor-grid-0 elementor-widget elementor-widget-social-icons\" data-id=\"82498e7\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"social-icons.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.9.2 - 21-12-2022 *\/\n.elementor-widget-social-icons.elementor-grid-0 .elementor-widget-container,.elementor-widget-social-icons.elementor-grid-mobile-0 .elementor-widget-container,.elementor-widget-social-icons.elementor-grid-tablet-0 .elementor-widget-container{line-height:1;font-size:0}.elementor-widget-social-icons:not(.elementor-grid-0):not(.elementor-grid-tablet-0):not(.elementor-grid-mobile-0) .elementor-grid{display:inline-grid}.elementor-widget-social-icons .elementor-grid{grid-column-gap:var(--grid-column-gap,5px);grid-row-gap:var(--grid-row-gap,5px);grid-template-columns:var(--grid-template-columns);justify-content:var(--justify-content,center);justify-items:var(--justify-content,center)}.elementor-icon.elementor-social-icon{font-size:var(--icon-size,25px);line-height:var(--icon-size,25px);width:calc(var(--icon-size, 25px) + (2 * var(--icon-padding, .5em)));height:calc(var(--icon-size, 25px) + (2 * var(--icon-padding, .5em)))}.elementor-social-icon{--e-social-icon-icon-color:#fff;display:inline-flex;background-color:#818a91;align-items:center;justify-content:center;text-align:center;cursor:pointer}.elementor-social-icon i{color:var(--e-social-icon-icon-color)}.elementor-social-icon svg{fill:var(--e-social-icon-icon-color)}.elementor-social-icon:last-child{margin:0}.elementor-social-icon:hover{opacity:.9;color:#fff}.elementor-social-icon-android{background-color:#a4c639}.elementor-social-icon-apple{background-color:#999}.elementor-social-icon-behance{background-color:#1769ff}.elementor-social-icon-bitbucket{background-color:#205081}.elementor-social-icon-codepen{background-color:#000}.elementor-social-icon-delicious{background-color:#39f}.elementor-social-icon-deviantart{background-color:#05cc47}.elementor-social-icon-digg{background-color:#005be2}.elementor-social-icon-dribbble{background-color:#ea4c89}.elementor-social-icon-elementor{background-color:#d30c5c}.elementor-social-icon-envelope{background-color:#ea4335}.elementor-social-icon-facebook,.elementor-social-icon-facebook-f{background-color:#3b5998}.elementor-social-icon-flickr{background-color:#0063dc}.elementor-social-icon-foursquare{background-color:#2d5be3}.elementor-social-icon-free-code-camp,.elementor-social-icon-freecodecamp{background-color:#006400}.elementor-social-icon-github{background-color:#333}.elementor-social-icon-gitlab{background-color:#e24329}.elementor-social-icon-globe{background-color:#818a91}.elementor-social-icon-google-plus,.elementor-social-icon-google-plus-g{background-color:#dd4b39}.elementor-social-icon-houzz{background-color:#7ac142}.elementor-social-icon-instagram{background-color:#262626}.elementor-social-icon-jsfiddle{background-color:#487aa2}.elementor-social-icon-link{background-color:#818a91}.elementor-social-icon-linkedin,.elementor-social-icon-linkedin-in{background-color:#0077b5}.elementor-social-icon-medium{background-color:#00ab6b}.elementor-social-icon-meetup{background-color:#ec1c40}.elementor-social-icon-mixcloud{background-color:#273a4b}.elementor-social-icon-odnoklassniki{background-color:#f4731c}.elementor-social-icon-pinterest{background-color:#bd081c}.elementor-social-icon-product-hunt{background-color:#da552f}.elementor-social-icon-reddit{background-color:#ff4500}.elementor-social-icon-rss{background-color:#f26522}.elementor-social-icon-shopping-cart{background-color:#4caf50}.elementor-social-icon-skype{background-color:#00aff0}.elementor-social-icon-slideshare{background-color:#0077b5}.elementor-social-icon-snapchat{background-color:#fffc00}.elementor-social-icon-soundcloud{background-color:#f80}.elementor-social-icon-spotify{background-color:#2ebd59}.elementor-social-icon-stack-overflow{background-color:#fe7a15}.elementor-social-icon-steam{background-color:#00adee}.elementor-social-icon-stumbleupon{background-color:#eb4924}.elementor-social-icon-telegram{background-color:#2ca5e0}.elementor-social-icon-thumb-tack{background-color:#1aa1d8}.elementor-social-icon-tripadvisor{background-color:#589442}.elementor-social-icon-tumblr{background-color:#35465c}.elementor-social-icon-twitch{background-color:#6441a5}.elementor-social-icon-twitter{background-color:#1da1f2}.elementor-social-icon-viber{background-color:#665cac}.elementor-social-icon-vimeo{background-color:#1ab7ea}.elementor-social-icon-vk{background-color:#45668e}.elementor-social-icon-weibo{background-color:#dd2430}.elementor-social-icon-weixin{background-color:#31a918}.elementor-social-icon-whatsapp{background-color:#25d366}.elementor-social-icon-wordpress{background-color:#21759b}.elementor-social-icon-xing{background-color:#026466}.elementor-social-icon-yelp{background-color:#af0606}.elementor-social-icon-youtube{background-color:#cd201f}.elementor-social-icon-500px{background-color:#0099e5}.elementor-shape-rounded .elementor-icon.elementor-social-icon{border-radius:10%}.elementor-shape-circle .elementor-icon.elementor-social-icon{border-radius:50%}<\/style>\t\t<div class=\"elementor-social-icons-wrapper elementor-grid\">\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-grid-item\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-icon elementor-social-icon elementor-social-icon-twitter elementor-repeater-item-39c0727\" href=\"https:\/\/twitter.com\/hipotesisxxi\" target=\"_blank\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Twitter<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<i class=\"fab fa-twitter\"><\/i>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-grid-item\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-icon elementor-social-icon elementor-social-icon-facebook elementor-repeater-item-82a8538\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/revistahipotesis\" target=\"_blank\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Facebook<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<i class=\"fab fa-facebook\"><\/i>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-grid-item\">\n\t\t\t\t\t<a class=\"elementor-icon elementor-social-icon elementor-social-icon-instagram elementor-repeater-item-61c8be9\" href=\"https:\/\/www.instagram.com\/hipotesisull\" target=\"_blank\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\n\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-screen-only\">Instagram<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<i class=\"fab fa-instagram\"><\/i>\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b701063 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"b701063\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<style>\/*! elementor - v3.9.2 - 21-12-2022 *\/\n.elementor-column .elementor-spacer-inner{height:var(--spacer-size)}.e-con{--container-widget-width:100%}.e-con-inner>.elementor-widget-spacer,.e-con>.elementor-widget-spacer{width:var(--container-widget-width,var(--spacer-size));--align-self:var(--container-widget-align-self,initial);--flex-shrink:0}.e-con-inner>.elementor-widget-spacer>.elementor-widget-container,.e-con-inner>.elementor-widget-spacer>.elementor-widget-container>.elementor-spacer,.e-con>.elementor-widget-spacer>.elementor-widget-container,.e-con>.elementor-widget-spacer>.elementor-widget-container>.elementor-spacer{height:100%}.e-con-inner>.elementor-widget-spacer>.elementor-widget-container>.elementor-spacer>.elementor-spacer-inner,.e-con>.elementor-widget-spacer>.elementor-widget-container>.elementor-spacer>.elementor-spacer-inner{height:var(--container-widget-height,var(--spacer-size))}<\/style>\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-72d5c48 elementor-widget elementor-widget-wp-widget-block\" data-id=\"72d5c48\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"wp-widget-block.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t<a class=\"twitter-timeline\" data-width=\"750\" data-height=\"1000\" data-dnt=\"true\" href=\"https:\/\/twitter.com\/HipotesisXXI?ref_src=twsrc%5Etfw\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Tweets by HipotesisXXI<\/a><script async src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/widgets.js\" charset=\"utf-8\"><\/script>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-096eac8 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"096eac8\" data-element_type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-30b499e\" data-id=\"30b499e\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5ef5f89 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"5ef5f89\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" width=\"1500\" height=\"106\" src=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1.png\" class=\"attachment-full size-full wp-image-30475\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1.png 1500w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1-300x21.png 300w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1-1024x72.png 1024w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1-768x54.png 768w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1-375x27.png 375w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1-750x53.png 750w, https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2024\/06\/Footer-Logos-Hipotesis-1-1140x81.png 1140w\" sizes=\"(max-width: 1500px) 100vw, 1500px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Las cabras tienen la llave. La paleogen\u00f3mica desvela la historia de los primeros pobladores de canarias 9 de enero de 2026 FacebookXWhatsAppCopy k \u00a0 En la b\u00fasqueda por desentra\u00f1ar el relato gen\u00e9tico de los primeros pobladores de las Islas Canarias, la ciencia moderna ha encontrado un aliado inesperado: la cabra. Un reciente estudio paleogen\u00f3mico ha&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":111,"featured_media":44070,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[31,47],"tags":[678,746,473,704,745,307],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v21.3 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Las cabras tienen la llave: La paleogen\u00f3mica desvela la historia de los primeros pobladores de canarias - Hipotesis<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Las cabras tienen la llave: La paleogen\u00f3mica desvela la historia de los primeros pobladores de canarias - Hipotesis\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Las cabras tienen la llave. La paleogen\u00f3mica desvela la historia de los primeros pobladores de canarias 9 de enero de 2026 FacebookXWhatsAppCopy k \u00a0 En la b\u00fasqueda por desentra\u00f1ar el relato gen\u00e9tico de los primeros pobladores de las Islas Canarias, la ciencia moderna ha encontrado un aliado inesperado: la cabra. Un reciente estudio paleogen\u00f3mico ha...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Hipotesis\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/CienciaULL\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-01-12T11:38:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-15T11:24:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_d52a4pd52a4pd52a_1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"fgjjmartin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@CienciaULL\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@CienciaULL\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"fgjjmartin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/\",\"url\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/\",\"name\":\"Las cabras tienen la llave: La paleogen\u00f3mica desvela la historia de los primeros pobladores de canarias - Hipotesis\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-01-12T11:38:19+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-15T11:24:15+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#\/schema\/person\/5d5ea6ce77cd0ea17ac0e961c8ad2e1d\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Las cabras tienen la llave: La paleogen\u00f3mica desvela la historia de los primeros pobladores de canarias\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/\",\"name\":\"Hipotesis\",\"description\":\"Unidad de Cultura Cient\u00edfica y de la Innovaci\u00f3n de la Universidad de La Laguna\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#\/schema\/person\/5d5ea6ce77cd0ea17ac0e961c8ad2e1d\",\"name\":\"fgjjmartin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/40b2011be6f946688bec8bdb44310505?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/40b2011be6f946688bec8bdb44310505?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"fgjjmartin\"},\"url\":\"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/author\/fgjjmartin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Las cabras tienen la llave: La paleogen\u00f3mica desvela la historia de los primeros pobladores de canarias - Hipotesis","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Las cabras tienen la llave: La paleogen\u00f3mica desvela la historia de los primeros pobladores de canarias - Hipotesis","og_description":"Las cabras tienen la llave. La paleogen\u00f3mica desvela la historia de los primeros pobladores de canarias 9 de enero de 2026 FacebookXWhatsAppCopy k \u00a0 En la b\u00fasqueda por desentra\u00f1ar el relato gen\u00e9tico de los primeros pobladores de las Islas Canarias, la ciencia moderna ha encontrado un aliado inesperado: la cabra. Un reciente estudio paleogen\u00f3mico ha...","og_url":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/","og_site_name":"Hipotesis","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/CienciaULL\/","article_published_time":"2026-01-12T11:38:19+00:00","article_modified_time":"2026-01-15T11:24:15+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1024,"url":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2026\/01\/Gemini_Generated_Image_d52a4pd52a4pd52a_1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"fgjjmartin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@CienciaULL","twitter_site":"@CienciaULL","twitter_misc":{"Escrito por":"fgjjmartin","Tiempo de lectura":"6 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/","url":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/","name":"Las cabras tienen la llave: La paleogen\u00f3mica desvela la historia de los primeros pobladores de canarias - Hipotesis","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#website"},"datePublished":"2026-01-12T11:38:19+00:00","dateModified":"2026-01-15T11:24:15+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#\/schema\/person\/5d5ea6ce77cd0ea17ac0e961c8ad2e1d"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/las-cabras-tienen-la-llave-la-paleogenomica-desvela-la-historia-de-los-primeros-pobladores-de-canarias\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Las cabras tienen la llave: La paleogen\u00f3mica desvela la historia de los primeros pobladores de canarias"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#website","url":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/","name":"Hipotesis","description":"Unidad de Cultura Cient\u00edfica y de la Innovaci\u00f3n de la Universidad de La Laguna","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#\/schema\/person\/5d5ea6ce77cd0ea17ac0e961c8ad2e1d","name":"fgjjmartin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/40b2011be6f946688bec8bdb44310505?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/40b2011be6f946688bec8bdb44310505?s=96&d=mm&r=g","caption":"fgjjmartin"},"url":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/author\/fgjjmartin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44069"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/users\/111"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44069"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44069\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":44116,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44069\/revisions\/44116"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44070"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ull.es\/portal\/hipotesis\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}