Michel de Montaigne, traductor de griego. Sobre dos citas griegas y la traducción latina de Conrad Gesner
DOI :
https://doi.org/10.25145/j.cedille.2021.20.13Mots-clés :
Jean Stobée, Anthologie, Humanisme, traduction, Citations grecquesRésumé
On attribue traditionnellement à Montaigne une certaine maîtrise du grec classique. L’un des arguments est l’inclusion dans ses essais d’abondantes citations grecques, dont certaines traduites en français. Il n’a jamais été contesté que Montaigne a utilisé des anthologies pour inclure des citations classiques dans ses essais, en particulier celui de Stobée, et qu’il s’est probablement aidé avec la traduction latine de Conrad Gesner. Certains cas suggèrent que Montaigne, lors de la traduction des citations grecques en français, a suivi la version latine même lorsqu’il n’était pas d’accord avec l’original. Ces cas doivent être pris en compte afin de mieux évaluer le niveau de connaissance de la langue grecque de Montaigne.
Références
BALSAMO, Jean (2007a): «Exemplaire d’Anvers», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 421.
BALSAMO, Jean (2007b): «Édition de 1588», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 350-352.
BALSAMO, Jean (2007c): «Édition de 1598», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 358-359.
BALSAMO, Jean & Claude Blum (2007): «Édition de 1595», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 352 358.
BALSAMO, Jean & Philippe Desan (2007): «Édition de 1587», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 348 349.
CAMPBELL, David A. (1984): «Stobaeus and Early Greek Lyryc poetry», in Douglas E. Gerber (ed.), Greek poetry and philosophy: Studies in honour L. Woodbury. Chico, Scholars Press, 51¬ 57.
CAMPBELL, Lewis (1886): Sophocles, vol. II. Oxford, Claredon Press.
CHRISTODOULOU, Kyriaki (1992): «Sur le grec de Montaigne». Montaigne Studies, 4, 19-39.
DESAN, Philippe (2007a): «Exemplaire de Bordeaux», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 421-427.
DESAN, Philippe (2007b): «Édition de 1580», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 343-346.
DESAN, Philippe (2007c): «Édition de 1635», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 359-361.
DESAN, Philippe (2007d): «Exemplar», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 427.
ESTOBEO (1517): Apophthegmata ex uariis autoribus per Joannem Stobæum collecta Varino fauorino camerte interprete. Roma, Iacobum Mazochium.
ESTOBEO (1536): Collectiones sententiarum. Venecia, Vittore Trincavelli.
ESTOBEO (1543): Sententiæ ex thesauris Græcorum delectæ, quarum autores circiter ducentos et quinquaginta citat, et in sermones siue locos communes digestæ, nunc primum a Conrado Gesnero Doctore Medico, Tigurino, in Latinum sermonem traductæ, sicut Latina Græcis e regione respondeant. Zúrich, Gesner.
ESTOBEO (1551): Sententiæ ex thesauris Græcorum delectæ, quarum autores circiter ducentos et quinquaginta citat, et in Sermones sive Locos communes digeste a Conrado Gesnero Doctore Medico Tigurino e Græco in Latinum sermonem traductæ. Amberes, Locus.
ESTOBEO (1552): Sententiæ ex thesauris Græcorum collectæ, quarum autores circiter ducentos et quinquaginta citat, et in sermones siue locos communes digestæ, nunc per Conradum Gesnerum, medicum Tigurinum, Latinitati donata. París, Guielmus Cavellat.
ESTOBEO (1557): Sententiæ ex thesauris Græcorum delectæ, quarum autores circiter CCL citat, et in sermones siue locos communes digestæ, a Conrado Gesnero Doctore Medico Tigurino in Latinum sermonem traductæ. París, Carolus Perier.
ESTOBEO (1559): Sententiæ ex thesauris Græcorum delectæ, quarum authores circiter ducentos et quinquaginta citat, et in Sermones siue Locos communes digeste, a Conrado Gesnero Doctore Medico Tigurino in Latinum sermonem traductæ, sicut Latina Græcis e regione respondeant. Zúrich, Christophorus Frosch.
KNÖS, Börje (1946): «Les citations grecques de Montaigne». Eranos. Acta Philologica Suecana, 44, 481-482.
LEGROS, Alain (1999): «La main grecque de Montaigne». Bibliothèque d’Humanisme et Renaissance, 61: 2, 461 478.
LEGROS, Alain (2000): Essais sur poutres. Peintures et inscriptions chez Montaigne. París, Klincksieck.
LEGROS, Alain (2007a): «Annotations de Montaigne», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 53-58.
LEGROS, Alain (2007b): «Édition de 1582», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 346-348.
LEGROS, Alain (2007c): «Grec (langue)», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 511-513.
LEGROS, Alain (2008): «Plutarque, Amyot, Montaigne et la superstition», in O. Guerrier (ed.), Moralia et œuvres morales à la Renaissance. París, Garnier, 275-291.
LEGROS, Alain (2010): Montaigne manuscrit. París, Garnier.
LEOPARDI, Giacomo (1900): Pensieri di varia filosofia e di bella letteratura, v. 5. Florencia, Successori Le Monnier.
MAGNIEN, Michel (2007): «Latin (langue)», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 657-660.
MAGNIEN-SIMONIN, Catherine (2007): «Antiquité-Ancienneté», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 58-59.
MCKINLEY, Mary (2007): «Auteurs latins», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 91-93.
MONTAIGNE, Michel de (2007): Les Essais. Edición de Jean Balsamo, Catherine Magnien-Simonin y Michel Magnien. París, Gallimard, Collection Bibliothèque de la Pléiade.
O’BRIEN, John (2007): «Auteurs grecs», in Philippe Desan (ed.), Dictionnaire de Michel de Montaigne. París, Honoré Champion éditeur, 89-91.
PINKSTER, Harm (2015): The Oxford Latin Syntax. Vol. 1. Oxford, Oxford University Press.
SCREECH, Michael A. (1998): Montaigne’s annotated copy of Lucretius: a transcription and study of the manuscript, notes and pen marks. Ginebra, Droz.
STEVENS, Linton C. (1952): «Montaigne’s misinterpretation of a Greek citation». Modern Language Notes, 67: 3, 185-187.
WELLISCH, Hans H. (1984): Conrad Gesner: a bio bibliograpy. Zug, IDC.








