Η Μαγεία του πλοίου και της θάλασσας στη Μινωική ΚÏήτη: Ï€Ïοκα-ταÏκτικÎÏ‚ παÏατηÏήσεις
Resumen
Από το λιτά αποδοσμÎνο ψάÏι στην Ï€ÏÏμνη των κυκλαδίτικων πλοίων ως τις «μπαÏόκ» συνθÎσεις του 17ου - 18ου αιώνα και τα ξυλόγλυπτα των νεότεÏων χÏόνων, το ακÏόπÏωÏο, συνδÎεται, σταθεÏά μÎσα στον χÏόνο, με πλήθος μαγικοθÏησκευτικών δοξασιών. Στο ίδιο μήκος κÏματος, η παÏουσία του Î¿Ï†Î¸Î±Î»Î¼Î¿Ï ÏƒÏ„Î·Î½ πλώÏη, φαίνεται πως δεν Îχει απλώς διακοσμητικό χαÏακτήÏα, καθώς οι μαγικÎÏ‚ και αποτÏόπαιες ιδιότητες του Î¼Î±Ï„Î¹Î¿Ï ÎµÎ¯Î½Î±Î¹ γνωστÎÏ‚. ΖωόμοÏφα διαμοÏφωμÎνες εμβληματικÎÏ‚ πλώÏες και Ï€ÏÏμνες και γÏαπτοί οφθαλμοί φαίνεται πως συνδÎονται με τις υπεÏφυσικÎÏ‚ και μαγικÎÏ‚ ιδιότητες των πλοίων διαχÏονικά, απηχώντας δοξασίες και πίστεις που οι απαÏχÎÏ‚ τους χάνονται στα βάθη της Î ÏοϊστοÏίας και είναι συνυφασμÎνες με την «εμψÏχωση» των πλεοÏμενων, τα οποία αντιμετωπίζονται ως ζωντανοί οÏγανισμοί με τη δική τους βιογÏαφία. Στο άÏθÏο επιχειÏείται η ανίχνευση των παÏαπάνω παÏαμÎÏ„Ïων στους πολιτισμοÏÏ‚ του Αιγαίου της Εποχής του Î§Î±Î»ÎºÎ¿Ï ÎºÎ±Î¹ Ï€Ïοπάντων της Μινωικής ΚÏήτης.
Citas
ΑΒΡΟÎΙΔΑΚΗ, Χ. - ΟΙΚΟÎΟΜΟΥ, Ε. - ΤΣΟΥΛΗ, Χ. (2016): «ΜÏθοι της θάλασσας: θεοί, ήÏωες, δαίμονες και Ï„ÎÏατα», στο ΛΑΓΟΓΙΑÎÎΗ-ΓΕΩΡΓΑΚΑΡΑΚΟΥ, Îœ. (επιμ.), ΟδÏσσειες, Έκδοση του ΤΑΠΑ, Αθήνα, 61-70.
ΑΛΕΞΙΟΥ, ΣΤ. (1973): «ÎÎα παÏάστασις πλοίου επί μινωικής λάÏνακος», ΠεπÏαγμÎνα του Γ ΚÏÎ·Ï„Î¿Î»Î¿Î³Î¹ÎºÎ¿Ï Î£Ï…Î½ÎµÎ´Ïίου, ΡÎθυμνο 19-23 ΣεπτεμβÏίου 1971, Α΄ Î ÏοϊστοÏικοί και αÏχαϊκοί χÏόνοι, Αθήνα, 3-12.
ΑÎΤΩÎΑΤΟΣ, Î . (2003): «Το μÎλι στο Ï€ÏοϊστοÏικό Αιγαίο: μία συγκÏιτική διεπιστημονική Ï€ÏοσÎγγιση», Μεταπτυχιακή ΕÏγασία, ΡÎθυμνο.
BARNETT, R. D. (1960): «Egypt’s earliest sailing ships», Antiquity 34: 117-131.
BASCH, L. (1969): «Phoenician oared ships», MarM 55/2: 139-162.
BENT, J. (1966): The Cycladic Aegean Islands, Chicago.
BETTS, J. H. (1971): «Ships on Minoan Seals», in BLACKMAN, D. J. (ed.), Marine Archaeology: Proceedings of the Twenty – Third Symposium of the Carston Research Society held in the University of Bristol, 4-8 of April 1967, London, 325-336.
BOYLE, V. C. (1940): «Boat building on the Euphrates» MarM 26: 216-217.
BRETT, A. B. (1938): «The Aphlaston, symbol of naval victory or supremacy on Greek and Roman coins», in MATTINGLY, H. B. (ed.), Transactions of the International Numismatic Congress, London, June 30 - July 3 1939, London, 23-38.
CASSON, L. (1975): Ships and seamanship on the ancient world, Princeton.
ΔΑΒΑΡΑΣ, Κ. (1984 [1986]): «Μινωικό κηÏιοφόÏο πλοιάÏιο της Συλλογής Μητσοτάκη», ΑΕ, Αθήνα, 55-95.
DAVIS, N. Ee. (1983): «The iconography of the ship fresco from Thera», in MOON, W. G. (ed.), Ancient Greek Art and Iconography, Wisconsin, 3-14.
DE GRAEVE, M.-C. (1981): The ships of the ancient Near East 2000-500 BC, Leuven.
ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ, Θ. (2011): «Η καθήμενη κÏητομυκηναϊκή θεά», ΔιδακτοÏική ΔιατÏιβή, ΕΚΠΑ, Αθήνα.
ΘΕΜΕΛΗΣ, Î . (2017): «Το ακÏόπÏωÏο από τα Ï€ÏοϊστοÏικά στα αÏχαία χÏόνια», στο ΤÎÏψις: Studies in Mediterranean Archaeology in honor of Nota Kourou, edited by Vicky VLΑCHΟU and Αnastasia GΑDΟLΟU, Etudes d’ Archèologie 10, Brussels, 447-455.
ΘΕΜΕΛΗΣ, Î . (2018): «Το ελληνικό ακÏόπÏωÏο. ΚαÏαβομαÏαγκοί και ταγιαδόÏοι», στο ΒΑΛΑΒΑÎΗΣ, Î . - ΣΤΑΘΑΚΗ-ΚΟΥΜΑΡΗ, Ρ. - ΤΣΩÎΟΥ, ΧÏ. (επιμ.), Î Ïακτικά του 10ου Πανελλήνιου ΣυνεδÏίου Îαυτικών Μουσείων, Γαλαξείδι 6-8 ΜαÎου 2016, Αθήνα, 65-84.
HORNELL, J. (1938): «Boat oculi survivals», JRAI 48: 289-348.
HORNELL, J. Q. (1943): «The Prow of the Ship, Sanctuary of the tutelary Deity», JRAI 43: 121-128.
KOUTSOUFLAKIS, G. (1999): «Ship emblems and akrostolia in Aegean Bronze Age iconography: an analysis», in I. KILIAN-DIRLMEIER - M. EGG (eds.), Eliten in der Bronzezeit: Ergebnisse zweier kolloquien in Mainz und Athen, Monographien / Roemisch - Germanisches Zentralmuseum, Mainz, 133-149.
LEVI, D. (1945): «The dragon of Babylon in Crete?», AJA XILX: 270-280.
ΜΕΡΟΎΣΗΣ, Î. (1998): «Οι εικονογÏαφικοί κÏκλοι των ΥΜ ΙΙΙ λαÏνάκων: οι διαστάσεις της εικονογÏαφίας στα πλαίσια των ταφικών Ï€Ïακτικών», Αδημοσίευτη ΔιδακτοÏική ΔιατÏιβή, ΑÏιστοτÎλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
PERSSON, A. (1942): The religion of Greece in Prehistoric times, Sather Lectures XVII, Berkeley - Los Angeles.
PETRAKIS, V. (2004): «Ship representations on Late Helladic III C pictorial pottery: some notes», Inferno Ix: 1-6.
PETRAKIS, V. (2014): «The religious significance of insects in the aegean Bronze age: three notes», in G. TOUCHAIS - R. LAfFFINEUR - F. ROUGEMONT (eds.), Physis. L’ environnement naturel et la relation home-milieu dans le monde égéen protohistorique. actes de la 14e Rencontre égéenne internationale, Paris, Institut National d’ Histoire de l’ Art, 11-14 Décembre 2012, Aegaeum 37, Liège - Austin, 525-529.
ΠΟΛΙΤΗΣ, Î. (1975): «ΛαογÏαφικά σÏμμεικτα», τόμος Î’., ακαδημία Αθηνών.
ΣΑΚΕΛΛΚΑΡΑΚΗΣ, Ι. (1972): «Ελεφάντινο πλοίο εκ Μυκηνών», ΑΕ, 179-216.
SEAGER, R. (1912): Explorations in the island of Mochlos, Boston - New York.
ΣΠΑΘΑΡΗ, Ε. (1955): ΑÏμενίζοντας στο χÏόνο: το πλοίο στην ελληνική Ï„Îχνη, Αθήνα.
SVORONOS, J. N. (1914): «Stylides, ancres hierae, aphlasta, stoloi, akrostolia, emboli, proembola et totems marins», JIAN 4: 81-152.
ΤΣΟΥÎΤΑΣ, Χ. (1899): «Κυκλαδικά», ΑΕ, 73-134.
ΘΩΤΙΑ, Θ. Îœ. (2001): «ΠαÏαστάσεις πολεμικών πλοίων 12ος - 8ος αι. Ï€.X.», σεμινάÏιο στο πλαίσιο του Α κÏκλου του ÎœÎµÏ„Î±Ï€Ï„Ï…Ï‡Î¹Î±ÎºÎ¿Ï Ï€ÏογÏάμματος του Τμήματος ΙστοÏίας - ΑÏχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.
WACHSMANN, S. (1996): «Bird-head devices on Mediterranean ships», in TZALAS H. (ed.), Tropis IV. Proceedings of the fourth international symposium on ship construction in antiquity», Athens, 28-31 August 1991, Athens, 539-572.
WASHMAN, S. (1981): «The ships of the Sea Peoples», IJNA 10.3: 187-220.
ZIMBONE, A. (2011): «ΓοÏγόνες, ÎεÏάιδες, ΣειÏήνες και άλλα θαλάσσια πλάσματα στην κÏητική λαογÏαφική παÏάδοση», στο ΚΑΨΩΜΕÎΟΣ, Γ. Ε., ΠεπÏαγμÎνα Ι ΔιεθνοÏÏ‚ ΚÏÎ·Ï„Î¿Î»Î¿Î³Î¹ÎºÎ¿Ï Î£Ï…Î½ÎµÎ´Ïίου, Ï„. Γ4, Îεοελληνική ΠεÏίοδος, Χανιά 1-8 ΟκτωβÏίου 2006, Χανιά, 243-272.
Los autores conservan los derechos de autor y garantizan a la revista el derecho de ser la primera publicación del trabajo al igual que licenciarlo bajo una Creative Commons Attribution License que permite a otros compartir el trabajo con un reconocimiento de la autorÃa del trabajo y la publicación inicial en esta revista.
Los autores pueden establecer por separado acuerdos adicionales para la distribución no exclusiva de la versión de la obra publicada en la revista (por ejemplo, situarlo en un repositorio institucional o publicarlo en un libro), con un reconocimiento de su publicación inicial en esta revista.
